haber.cicegim.net
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, hastalık nedeniyle infazın geri bırakılmasına esas alınacak sağlık raporlarında Adli Tıp Kurumu’nun (ATK) tek mercii olarak rapor hazırlama yetkisini kaldıran ve tam teşekküllü hastanelerce düzenlenen raporların doğrudan dayanak olmasını öngören kanun teklifini Meclis Başkanlığı’na sundu.
Sunulan teklifte, ceza infaz kurumlarının devletin kişiyi özgürlüğünden yoksun bıraktığı ve bu nedenle o kişinin yaşamı, beden bütünlüğü ve sağlığı üzerinde en yüksek düzeyde koruma yükümlülüğü üstlendiği yerler olduğu, özgürlüğü kısıtlanan kişinin sağlık hizmetine kendi iradesiyle ulaşamadığı, tanı, tedavi, sevk ve tahliye süreçlerinin tamamının devlet organlarının elinde bulunduğu, bu nedenle cezaevinde yaşanan her önlenebilir ölümün doğrudan devletin pozitif yükümlülüğünün ihlali niteliğinde olduğu belirtildi. Türkiye cezaevlerinin ağır hasta tutsaklar bakımından giderek “cenaze evlerine” dönüştüğü, insan hakları örgütlerinin tespitlerine göre cezaevlerinde yaşamını yitiren tutsakların sayısının her yıl yüzleri aştığı, ancak Adalet Bakanlığı’nın resmî sayıları açıklamadığı ve bu konuda verilen soru önergelerine yanıt verilmediği kaydedildi. Hastalığın artık tedavi edilemez boyutlarında tahliye edilip kısa süre sonra dışarıda hayatını kaybeden tutsakların sayısının da oldukça yüksek olduğu, bu ölümlerin de fiilen hapishane koşullarının ve geciktirilmiş tahliyenin sonucu olduğu ifade edildi.
HASTA TUTSAKLARIN VERİLERİ
İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) 2025 raporuna göre cezaevlerinde en az bin 412 hasta tutsağın bulunduğu, bunlardan 335’inin ağır hasta olduğu ve 230’unun yaşamını tek başına sürdüremediği, MED TUHAD-FED’in Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin başlamasından bu yana cezaevlerinde 15 siyasi hasta tutsağın yaşamını yitirdiğini açıkladığı belirtildi. Bu ölümlerin büyük bölümünün zamanında tanı, uygun tedavi ve gecikmeksizin tahliye ile önlenebilecek ölümler olduğu vurgulandı.
ATK’NİN İŞLEYİŞİ AĞIR SONUÇLAR DOĞURDU
5275 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesinin hükümlünün hayatı için kesin tehlike bulunan hâllerde ve ağır hastalık ya da engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler bakımından cezanın infazının geri bırakılmasını düzenlediği, ancak maddenin üçüncü fıkrasının geri bırakma kararını yalnızca Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapora bağladığı hatırlatıldı. Bu düzenleme sonucunda hangi hastanede hangi uzman hekim heyeti tarafından rapor verilmiş olursa olsun son sözün her durumda ATK’ye ait olduğu, üniversite hastaneleri ve eğitim araştırma hastaneleri gibi tam teşekküllü sağlık kuruluşlarının hastayı bizzat muayene eden, takip eden ve tedavi eden uzman hekimlerinin raporlarının tek başına hukuki sonuç doğuramadığı, ATK tarafından onaylanmadıkça yok hükmünde sayıldığı, fiilen oluşan bu “ATK tekeli”nin hem bağımsızlık hem de etkinlik bakımından ağır sonuçlar doğurduğu belirtildi.
ATK’nin üstlendiği bilirkişiliğin yargılamanın ve infazın sonucunu doğrudan belirleyen bir işlev olduğu, cezanın infazının geri bırakılıp bırakılmayacağının uygulamada ATK raporunun içeriğine bağlı olduğu, bu kararı belirleyen tek merciin idari ve siyasal bir yapı olan Adalet Bakanlığı’nın hiyerarşisi içinde yer almasının yürütmenin yargısal ve yargısal nitelikteki idari süreçlere doğrudan müdahalesi sonucunu doğurduğu, Anayasa’nın 138’inci maddesinin hiçbir organ, makam, merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında talimat veremeyeceğini öngörmesine rağmen yargı kararlarının dayanağını oluşturan bilimsel değerlendirmenin yürütmeye bağlı tek bir kuruma hapsedilmesinin bu ilkeyle bağdaşmadığı ifade edildi.
ATK’NİN YARATTIĞI AĞIR ETKİNLİK
ATK tekelinin bağımsızlık sorununun yanı sıra ağır bir etkinlik sorunu da yarattığı, mevcut sistemde her dosyanın ATK’ye gönderildiği, tutsağın çoğu zaman başka bir ildeki kurum birimine sevk edilerek muayene edildiği, raporun ardından düzenlenip onaylandığı, ülke genelindeki tüm hasta tutsak dosyalarının sınırlı sayıda kurum birimi ve ihtisas kurulu üzerinden yürütülmesinin kurumun iş yükünü kaldıramaz hâle gelmesine yol açtığı belirtildi. Sevk için ring aracı ve jandarma planlaması, randevu beklemesi, ihtisas kurulu toplantılarının takvimi, eksik belge nedeniyle iadeler ve itiraz süreçlerinin aylar, kimi zaman yıllar süren bir bekleyişe dönüştüğü, kanser, lösemi veya organ yetmezliği gibi hızla ilerleyen hastalıklarda bu sürenin iyileşme ile ölüm arasındaki farkı belirlediği, hasta tutsakların ATK raporu beklerken hayatını kaybettiği ya da ancak terminal döneme girdiklerinde, yani tedavi imkânı ortadan kalktıktan sonra tahliye edilebildiği ifade edildi.
TUNCER SAĞLAM EN ACI ÖRNEĞİ
ATK tekelinin yarattığı sonuçların en yakın ve acı örneğinin Tuncer Sağlam olduğu, 2024 yılında Wan’da “örgüt propagandası” iddiasıyla tutuklanan Sağlam’ın tedavi gördüğü Ankara Etlik Şehir Hastanesi’nde hayatını kaybettiği, Van Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nde tutulan Sağlam’ın sağlık durumunun ağırlaşması üzerine 9 Ekim’de Ankara Sincan 2 No’lu Cezaevi’ne sevk edildiği, ardından Etlik Şehir Hastanesi’ne kaldırıldığı, yaklaşık 25 gün hastanede tedavi gören Sağlam’ın 7 Kasım 2026’da yaşamını yitirdiği, ailesinin aktardığına göre doktorların pankreas kanserinden şüphelendiği, Sağlam’ın yaklaşık dört aydır tedavi gördüğü, dokuz kez patoloji incelemesi yapıldığı ancak hastalığına kesin tanı konulamadığı gerekçesiyle tahliye edilmediği kaydedildi. Tuncer Sağlam’ın ölümünün, hasta tutsağın yaşamının kurumlar arası yazışmaların ve kesin tanı-rapor zincirinin tamamlanmasına bağlı tutulduğu bir sistemin kaçınılmaz sonucu olduğu vurgulandı.
YAŞANAN İHLALLER BUGÜN DE DEVAM EDİYOR
Bugün aynı tehlikenin hasta tutsaklar Newroz Bozkurt ve Evin Zapsu için devam ettiği, yaklaşık 28 yıldır cezaevinde bulunan Newroz Bozkurt’a Kronik Lenfositik Lösemi teşhisi konulduğu, 15 Kasım 2026’da Etlik Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitesine sevk edildiği, yapılan tahlillerde hemoglobin değerinin yaşamsal sınırın çok altına düştüğü, organ yetmezliği ve ani kalp durması riski taşıdığı bildirildiği, Türk Tabipleri Birliği’nden (TTB) alınan bilimsel mütalaanın tutsağın cezaevinde kalmaması gerektiğini ortaya koyduğu, olay öyküsünden tedavinin yaklaşık 6-7 ay geciktiğinin anlaşıldığı, şu anda Etlik Şehir Hastanesi’nde tedavisi süren hasta tutsağın yaşamının ATK’nın rutin randevu sistemine ve yazışmalarına bağlı olduğu belirtildi. Evin Zapsu bakımından da durumun aynı olduğu, Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutulan Zapsu’ya Kayseri Şehir Hastanesi patoloji raporuyla 4. evre rahim kanseri tanısı konulduğu, tam teşekküllü bir şehir hastanesinin patoloji raporu ortadayken 4. evre kanser hastası bir kadın tutsağın tahliyesinin ayrıca ATK raporunu beklemesinin mevcut düzenlemenin ne denli işlevsiz olduğunu açıkça gösterdiği ifade edildi.
TEKLİF EDİLEN DEĞİŞİKLİK
Teklifin 1’inci maddesiyle 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16’nci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin veya üniversite hastanelerinin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan” ibaresi “tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenen” şeklinde değiştirilmesi talep edildi. Maddenin altıncı fıkrası üçüncü fıkradaki usule atıf yaptığından, ağır hastalık veya engellilik nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler bakımından da aynı usulün uygulanacağı, geri bırakma süresi içinde sağlık durumunun periyodik olarak incelenmesine ilişkin hükümlerin de “bu fıkrada yazılı usul” kapsamında tam teşekküllü hastanelerce düzenlenecek raporlarla yürütülmesi istendi.
Kaynak: MA




Yorumlar kapalı.